Việt Nam chốt thuế TNCN 5% cho affiliate & creator: không phải tiền lương, sàn tạm khấu trừ ra sao

Ngày 06/10/2026, Cục Thuế ban hành Công văn 7403/CT-TMĐT, chốt lại một vấn đề lâu nay còn mờ: cá nhân làm tiếp thị liên kết (affiliate), sáng tạo nội dung số, quảng bá sản phẩm trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số và nhận thu nhập từ nền tảng hoặc nhãn hàng — nếu không theo hợp đồng lao động — thì khoản thu nhập đó là thu nhập từ kinh doanh, không phải tiền lương, tiền công. Thuế suất thuế thu nhập cá nhân là 5%. Công văn trả lời Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và Công ty TNHH TikTok Shop Việt Nam, nhưng cách xác định áp dụng cho mọi creator, KOL/KOC và người làm affiliate trên mọi nền tảng.

Vì sao là 5%: chuỗi căn cứ pháp lý

Khoản 14 Điều 3 Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 định nghĩa dịch vụ tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử là việc quảng cáo hàng hóa, dịch vụ thông qua đường dẫn truy cập, mã giới thiệu hoặc phương thức tương tự được liên kết với nền tảng. Từ đó, hoạt động tiếp thị liên kết được xếp vào nhóm "cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử, phim số, ảnh số, nhạc số, quảng cáo số" — nhóm chịu thuế suất thuế TNCN 5% theo điểm đ khoản 3 Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Thuế GTGT theo phương pháp tỷ lệ trực tiếp cho cùng nhóm dịch vụ này cũng là 5%. So sánh để thấy ranh giới: dịch vụ thông thường chỉ chịu thuế TNCN 2% trên doanh thu, còn dịch vụ nội dung số và quảng cáo số — gồm affiliate — chịu 5%.

Sàn khấu trừ thế nào: 5% + 5% theo từng lần chi trả, nhưng chưa phải con số cuối cùng

Theo Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, chủ quản nền tảng thương mại điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán (Công văn 7403 nêu đích danh TikTok Shop) phải khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên nền tảng: khấu trừ thuế GTGT theo từng giao dịch và thuế TNCN theo từng lần chi trả. Với thu nhập affiliate và nội dung số, mỗi lần sàn chi trả sẽ tạm trừ GTGT 5% + TNCN 5% — tổng 10%.

Nhưng hãy chú ý hai chữ "tạm khấu trừ": Cục Thuế đã khẳng định việc nền tảng khấu trừ theo giao dịch chỉ là cơ chế tạm thực hiện nghĩa vụ thuế, không thay đổi phương pháp tính thuế áp dụng cho cả năm. Nghĩa vụ thật của bạn xác định theo tổng doanh thu năm: theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, doanh thu năm từ 1.000.000.000₫ trở xuống thì miễn cả thuế GTGT và thuế TNCN — số đã tạm trừ được bù trừ hoặc hoàn khi quyết toán; doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng, thuế TNCN chỉ tính 5% trên phần vượt 1 tỷ (thuế GTGT vẫn 5% trên toàn bộ doanh thu); trên 3 tỷ đồng, bắt buộc tính theo phương pháp lợi nhuận.

Creator cần làm 4 việc

1. Đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh: miễn thuế không có nghĩa là miễn đăng ký. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện đăng ký, kê khai theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP; mã số thuế chính là số định danh cá nhân.
2. Giữ toàn bộ chứng từ khấu trừ và sao kê chi trả của sàn: đây là bằng chứng để bù trừ/hoàn thuế khi quyết toán — thiếu chứng từ là mất tiền.
3. Quyết toán cuối năm: tạm khấu trừ không phải là chốt nghĩa vụ. Doanh thu ≤ 1 tỷ đồng mà không quyết toán thì không lấy lại được số đã tạm nộp.
4. Tiền nhận trực tiếp từ nhãn hàng ghi nhận riêng: khoản này không bị khấu trừ tại nguồn nhưng vẫn tính vào nghĩa vụ năm theo cùng khung, bạn tự kê khai và nộp. Lưu ý trường hợp khác hẳn: cung cấp dịch vụ trực tiếp cho khách hàng, không qua nền tảng và chưa đăng ký kinh doanh — khoản thù lao có thể bị xác định là tiền công và bị khấu trừ 10% theo điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP (khấu trừ khi mỗi lần chi trả từ 5.000.000₫).

Hai hiểu lầm thường gặp

Hiểu lầm một: "Bị trừ 10% nghĩa là tôi nộp thuế 10%." Sai. 10% là tổng tạm trừ GTGT 5% + TNCN 5% theo từng lần chi trả; nghĩa vụ cuối cùng tính lại theo doanh thu năm: ≤ 1 tỷ đồng miễn cả hai, 1–3 tỷ thuế TNCN chỉ tính trên phần vượt.

Hiểu lầm hai: "Tôi không ký hợp đồng, không đăng ký nên không phải kinh doanh." Sai. Công văn 7403 xác định theo bản chất khoản thu nhập, không phụ thuộc việc bạn đã đăng ký hay chưa — chưa đăng ký chỉ khiến bạn thêm rủi ro bị áp cơ chế tiền công 10% và phải bổ sung đăng ký.